Khi bắt đầu hoạt động kinh doanh với quy mô nhỏ, nhiều cá nhân lựa chọn mô hình hộ kinh doanh vì thủ tục thành lập tương đối gọn, cách thức quản lý phù hợp với hoạt động kinh doanh cá nhân và hộ gia đình. Tuy nhiên, để kinh doanh đúng quy định, người thành lập cần nắm rõ hồ sơ, cơ quan tiếp nhận, thời gian giải quyết và các điều kiện liên quan.
Từ ngày 1/7/2025, quy định về đăng ký hộ kinh doanh được thực hiện theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp. Văn bản này quy định cụ thể về quyền thành lập, hồ sơ, phương thức đăng ký và trách nhiệm của hộ kinh doanh.
Bài viết dưới đây Centralohiorescueandrestore.org hướng dẫn thủ tục đăng ký hộ kinh doanh theo quy định hiện hành, đồng thời giải đáp những vấn đề thường gặp khi thực hiện đăng ký hộ kinh doanh cá thể.
Hộ kinh doanh là gì?
Hộ kinh doanh là mô hình do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh. Nếu hộ kinh doanh do các thành viên trong gia đình cùng đăng ký, các thành viên phải ủy quyền bằng văn bản cho một người làm đại diện hộ kinh doanh.
Một điểm cần lưu ý là thuật ngữ “hộ kinh doanh cá thể” vẫn được sử dụng phổ biến trong giao tiếp và tìm kiếm thông tin. Tuy nhiên, trong hệ thống quy định hiện hành, tên gọi pháp lý được sử dụng là “hộ kinh doanh”.
Hộ kinh doanh có thể hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau, miễn ngành nghề đó không thuộc danh mục bị pháp luật cấm. Với ngành nghề kinh doanh có điều kiện, hộ kinh doanh phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện tương ứng trước và trong quá trình hoạt động.
Ai có quyền đăng ký hộ kinh doanh?
Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình có quyền đăng ký thành lập hộ kinh doanh nếu đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật.
Một cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trên phạm vi toàn quốc. Đồng thời, không được hoạt động dưới danh nghĩa hộ kinh doanh khi chưa thực hiện đăng ký theo quy định trong trường hợp thuộc diện phải đăng ký.
Đối với hộ kinh doanh do nhiều thành viên hộ gia đình cùng đăng ký, việc thành lập phải được các thành viên thống nhất và thực hiện ủy quyền cho một thành viên làm chủ hộ kinh doanh.
Điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh
Trước khi thực hiện thủ tục đăng ký hộ kinh doanh, người thành lập cần kiểm tra các điều kiện cơ bản.
Ngành nghề kinh doanh không bị cấm
Hộ kinh doanh được quyền kinh doanh những ngành nghề mà pháp luật không cấm. Nếu lựa chọn ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, hộ kinh doanh phải đáp ứng điều kiện chuyên ngành tương ứng. Điều này đặc biệt quan trọng với các lĩnh vực như thực phẩm, dịch vụ lưu trú, giáo dục, y tế, vận tải hoặc những ngành nghề có yêu cầu về giấy phép và điều kiện hoạt động riêng.
Tên hộ kinh doanh đúng quy định
Tên hộ kinh doanh gồm cụm từ “Hộ kinh doanh” và tên riêng. Tên riêng có thể sử dụng chữ cái tiếng Việt, một số chữ cái được quy định, chữ số và ký hiệu. Tên không được sử dụng những từ ngữ, ký hiệu trái với truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo đức và thuần phong mỹ tục. Đặc biệt, tên hộ kinh doanh không được sử dụng các cụm từ “công ty”, “tổng công ty”, “tập đoàn”, “doanh nghiệp”.
Ngoài ra, người đăng ký cần tránh sử dụng tên thương mại, nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý đã được bảo hộ của chủ thể khác nếu chưa có sự chấp thuận của chủ sở hữu.
Hồ sơ đăng ký hợp lệ và nộp đủ lệ phí
Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh được cấp khi ngành nghề không bị cấm, tên hộ kinh doanh phù hợp, hồ sơ hợp lệ và người đăng ký hoàn thành nghĩa vụ về lệ phí theo quy định.
Hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh gồm những gì?
Theo Điều 99 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hồ sơ đăng ký thành lập hộ kinh doanh gồm Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh.
Nếu hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình cùng đăng ký thành lập thì hồ sơ có thêm bản sao văn bản ủy quyền của thành viên hộ gia đình cho một thành viên làm chủ hộ kinh doanh. Như vậy, hồ sơ cơ bản tương đối đơn giản. Tuy nhiên, người đăng ký cần đặc biệt chú ý đến tính chính xác của thông tin cá nhân.
Theo quy định, chủ hộ kinh doanh và thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh phải kê khai thông tin như họ tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân, giới tính chính xác với dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Khi nộp hồ sơ giấy, người thực hiện thủ tục xuất trình thẻ Căn cước, thẻ Căn cước công dân hoặc sử dụng căn cước điện tử theo quy định. Trong trường hợp hệ thống kết nối dữ liệu dân cư bị gián đoạn, hồ sơ có thể phải kèm bản sao giấy tờ căn cước còn hiệu lực.
Thủ tục đăng ký hộ kinh doanh thực hiện như thế nào?
Quy trình hiện nay được tổ chức theo hướng đơn giản hóa và có thể thực hiện bằng nhiều phương thức khác nhau.
Bước 1: Chuẩn bị thông tin đăng ký
Trước tiên, người thành lập cần xác định tên hộ kinh doanh, địa chỉ trụ sở, ngành nghề kinh doanh, vốn kinh doanh và thông tin của chủ hộ. Nếu có nhiều thành viên hộ gia đình cùng đăng ký, cần thống nhất người làm chủ hộ và chuẩn bị văn bản ủy quyền theo quy định. Việc chuẩn bị kỹ thông tin ngay từ đầu giúp hạn chế tình trạng hồ sơ phải sửa đổi, bổ sung.
Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ
Người thành lập chuẩn bị Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh theo mẫu và các giấy tờ liên quan trong trường hợp hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình cùng đăng ký. Theo quy định, người đăng ký chỉ phải nộp một bộ hồ sơ. Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã không được yêu cầu nộp thêm hồ sơ hoặc giấy tờ ngoài thành phần hồ sơ được pháp luật quy định.
Bước 3: Nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền
Một thay đổi đáng chú ý của quy định hiện hành là hồ sơ đăng ký thành lập hộ kinh doanh được gửi đến Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi hộ kinh doanh đặt trụ sở. Người thành lập hoặc người được ủy quyền có thể lựa chọn một trong các phương thức gồm đăng ký trực tiếp, đăng ký qua dịch vụ bưu chính hoặc đăng ký qua mạng thông tin điện tử.
Bước 4: Cơ quan đăng ký tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã kiểm tra tính hợp lệ và các điều kiện để cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh. Nếu hồ sơ đáp ứng đầy đủ điều kiện, cơ quan có thẩm quyền thực hiện cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh và gửi thông tin đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
Nếu hồ sơ chưa hợp lệ, người nộp sẽ nhận được thông báo bằng văn bản, trong đó nêu lý do và nội dung cần sửa đổi, bổ sung.
Bước 5: Nhận Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh
Theo quy định hiện hành, thời hạn giải quyết hồ sơ là 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ. Nếu hồ sơ hợp lệ và đáp ứng điều kiện, cơ quan đăng ký cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh trong thời hạn này. Nếu hồ sơ chưa đủ điều kiện, thông báo yêu cầu sửa đổi, bổ sung cũng được thực hiện trong thời hạn 03 ngày làm việc.
Đăng ký hộ kinh doanh online có được không?
Có. Đây là một trong những phương thức được quy định rõ trong Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Khi đăng ký trực tuyến, người nộp hồ sơ sử dụng tài khoản định danh điện tử để đăng nhập Hệ thống thông tin về đăng ký hộ kinh doanh. Sau đó, người nộp kê khai thông tin, tải các văn bản điện tử, thực hiện ký số hồ sơ và thanh toán lệ phí theo quy trình trên hệ thống.
Hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh qua mạng có giá trị pháp lý tương đương hồ sơ bằng bản giấy nếu đáp ứng đầy đủ yêu cầu theo quy định. Sau khi gửi hồ sơ, người nộp nhận giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả theo phương thức điện tử.
Nếu cơ quan đăng ký yêu cầu sửa đổi hoặc bổ sung, hộ kinh doanh có thời hạn 60 ngày kể từ ngày nhận thông báo để hoàn thiện hồ sơ. Nếu quá thời hạn này mà không sửa đổi, bổ sung, hồ sơ đăng ký trực tuyến không còn giá trị và có thể bị hủy trên hệ thống.
Những nội dung cần kê khai khi đăng ký hộ kinh doanh
Khi thực hiện thủ tục đăng ký hộ kinh doanh cá thể, người thành lập cần chuẩn bị thông tin chính xác về nhiều nội dung quan trọng.
Tên và địa chỉ hộ kinh doanh
Tên cần tuân thủ quy định về cấu trúc và không xâm phạm tên thương mại, nhãn hiệu được bảo hộ của chủ thể khác. Địa chỉ trụ sở cần được kê khai rõ ràng và chính xác. Đây cũng là căn cứ để xác định Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã tiếp nhận hồ sơ.
Ngành nghề kinh doanh
Hộ kinh doanh được lựa chọn ngành nghề pháp luật không cấm. Khi đăng ký thành lập, ngành nghề kinh doanh chính được lựa chọn theo ngành kinh tế cấp bốn trong Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam; với ngành nghề khác, việc ghi ngành nghề thực hiện theo quy định được Nghị định 168/2025/NĐ-CP hướng dẫn.
Nếu hoạt động thuộc ngành nghề có điều kiện, việc được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh không đồng nghĩa với việc đã đáp ứng tất cả giấy phép hoặc điều kiện chuyên ngành.
Vốn kinh doanh
Người thành lập cần kê khai vốn kinh doanh theo thông tin đăng ký. Với mô hình hộ kinh doanh, chủ hộ và các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật đối với hoạt động của hộ.
Kết luận
Nắm rõ thủ tục đăng ký hộ kinh doanh giúp cá nhân và hộ gia đình chủ động hơn khi bắt đầu hoạt động kinh doanh. Theo quy định hiện hành, hồ sơ thành lập tương đối đơn giản, cơ quan tiếp nhận là Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi đặt trụ sở và người đăng ký có thể lựa chọn hình thức trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến.
Đối với người đang tìm hiểu thủ tục đăng ký hộ kinh doanh cá thể, những nội dung cần đặc biệt chú ý gồm điều kiện thành lập, tên hộ kinh doanh, ngành nghề, thông tin cá nhân, thành phần hồ sơ và thời hạn giải quyết. Nghị định 168/2025/NĐ-CP hiện là văn bản quan trọng cần tham khảo khi thực hiện các thủ tục liên quan đến hộ kinh doanh từ ngày 1/7/2025.
