Khi chấm dứt hợp đồng lao động và chưa tìm được công việc mới, người lao động có thể được hưởng trợ cấp thất nghiệp nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Tuy nhiên, không ít người vẫn còn băn khoăn về thủ tục làm bảo hiểm thất nghiệp, thời hạn nộp hồ sơ, giấy tờ cần chuẩn bị và cách đăng ký trực tiếp hay trực tuyến. Từ ngày 01/01/2026, việc giải quyết trợ cấp thất nghiệp được thực hiện theo Luật Việc làm năm 2025 và Nghị định 374/2025/NĐ-CP. Theo quy định mới, người lao động có thể nộp hồ sơ trực tiếp tại tổ chức dịch vụ việc làm công nơi có nhu cầu nhận trợ cấp hoặc thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
Bảo hiểm thất nghiệp là gì?
Bảo hiểm thất nghiệp là chính sách an sinh nhằm hỗ trợ người lao động trong thời gian mất việc, đồng thời tạo điều kiện để người lao động sớm quay trở lại thị trường lao động. Khi đáp ứng điều kiện, người lao động có thể được nhận trợ cấp thất nghiệp theo thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp và được hỗ trợ các quyền lợi liên quan theo quy định. Trợ cấp thất nghiệp không phải khoản tiền mà mọi người lao động nghỉ việc đều tự động được nhận. Người lao động cần đáp ứng các điều kiện về thời gian đóng, lý do chấm dứt hợp đồng, thời hạn nộp hồ sơ và tình trạng việc làm.
Do đó, trước khi thực hiện thủ tục làm bảo hiểm thất nghiệp, người lao động nên kiểm tra quá trình đóng bảo hiểm thất nghiệp và giấy tờ chứng minh việc chấm dứt hợp đồng để tránh phải bổ sung hồ sơ nhiều lần.
Điều kiện được hưởng trợ cấp thất nghiệp năm 2026
Chấm dứt hợp đồng đúng quy định
Một trong những điều kiện đầu tiên là người lao động đã chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc theo quy định. Trường hợp người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật hoặc nghỉ việc khi đã đủ điều kiện hưởng lương hưu thì không thuộc trường hợp được hưởng trợ cấp thất nghiệp theo quy định hiện hành.
Vì vậy, quyết định thôi việc, thỏa thuận chấm dứt hợp đồng, hợp đồng hết hạn hoặc giấy tờ tương đương là căn cứ quan trọng khi chuẩn bị hồ sơ.
Đủ thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp
Đối với nhiều trường hợp người lao động làm việc theo hợp đồng lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp, điều kiện về thời gian đóng là đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong khoảng thời gian 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng. Một số trường hợp hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng đến dưới 12 tháng áp dụng khoảng thời gian xét đóng là 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng.
Người lao động nên kiểm tra dữ liệu đóng bảo hiểm để xác định mình đã đủ thời gian theo quy định hay chưa trước khi nộp hồ sơ.
Nộp hồ sơ trong thời hạn quy định
Người lao động phải nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc.
Đây là mốc thời gian đặc biệt quan trọng. Việc đã đóng đủ bảo hiểm thất nghiệp nhưng để quá thời hạn nộp hồ sơ có thể khiến người lao động không được giải quyết trợ cấp cho lần nghỉ việc đó.
Chưa có việc làm và thuộc trường hợp được hưởng
Sau khi nộp hồ sơ, người lao động còn phải đáp ứng điều kiện liên quan đến tình trạng việc làm theo quy định. Cổng Dịch vụ công Quốc gia hiện quy định trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nộp hồ sơ, người lao động không thuộc các trường hợp như đã có việc làm thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, thực hiện nghĩa vụ quân sự hoặc công an, đi học tập có thời hạn trên 12 tháng, chấp hành một số quyết định của cơ quan có thẩm quyền, bị tạm giam hoặc chấp hành hình phạt tù, ra nước ngoài định cư hoặc đã chết.
Hồ sơ làm bảo hiểm thất nghiệp gồm những gì?
Một trong những vấn đề được quan tâm nhất khi thực hiện hồ sơ làm bảo hiểm thất nghiệp là cần chuẩn bị chính xác những giấy tờ nào. Theo thông tin của Bảo hiểm xã hội Việt Nam về quy định áp dụng từ năm 2026 được bản tin tổng hợp về giấy tờ nhà đất đưa ra hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp gồm ba thành phần cơ bản: đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp theo Mẫu số 10, giấy tờ xác nhận việc chấm dứt hợp đồng và sổ BHXH.
Đơn đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp
Người lao động cần có đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp theo Mẫu số 10 ban hành kèm theo Nghị định 374/2025/NĐ-CP. Đây là văn bản thể hiện nhu cầu của người lao động về việc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét giải quyết trợ cấp thất nghiệp. Khi kê khai, người lao động cần kiểm tra kỹ thông tin cá nhân, quá trình làm việc và các thông tin liên quan để hạn chế sai sót.
Giấy tờ chứng minh việc chấm dứt hợp đồng
Đây là nhóm giấy tờ quan trọng để xác định người lao động đã chấm dứt quan hệ lao động.
Tùy từng trường hợp, giấy tờ có thể là hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc đã hết hạn, quyết định thôi việc, quyết định sa thải, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, thông báo hoặc thỏa thuận chấm dứt hợp đồng.
Ngoài ra, văn bản xác nhận của người sử dụng lao động cũng có thể được sử dụng nếu thể hiện rõ thông tin người lao động, loại hợp đồng, lý do và thời điểm chấm dứt hợp đồng.
Đối với người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng đến dưới 12 tháng, quy định mới có yêu cầu riêng về giấy tờ xác nhận chấm dứt hợp đồng, trong đó có thể sử dụng bản chính hoặc bản sao có chứng thực của hợp đồng lao động đã ký theo trường hợp được quy định.
Sổ bảo hiểm xã hội
Thành phần thứ ba trong hồ sơ làm bảo hiểm thất nghiệp là sổ BHXH.
Cơ quan bảo hiểm xã hội có trách nhiệm xác nhận thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp và trả sổ BHXH cho người lao động theo quy định để làm căn cứ giải quyết trợ cấp.
Do đó, trước khi nộp hồ sơ, người lao động nên kiểm tra xem quá trình đóng bảo hiểm đã được cập nhật đầy đủ hay chưa.
Thủ tục làm bảo hiểm thất nghiệp năm 2026
Bước 1: Kiểm tra điều kiện hưởng
Trước tiên, người lao động cần xác định mình có đáp ứng điều kiện về chấm dứt hợp đồng, thời gian đóng bảo hiểm và thời hạn nộp hồ sơ hay không. Việc kiểm tra này giúp hạn chế tình trạng chuẩn bị giấy tờ nhưng sau đó không đủ điều kiện giải quyết.
Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ
Sau khi xác định đủ điều kiện, người lao động chuẩn bị Mẫu số 10, giấy tờ xác nhận chấm dứt hợp đồng và sổ BHXH theo quy định. Nếu thông tin trên các giấy tờ không thống nhất, người lao động nên kiểm tra và xử lý trước khi nộp để tránh phát sinh yêu cầu bổ sung.
Bước 3: Nộp hồ sơ
Người lao động phải nộp một bộ hồ sơ trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng. Theo quy định đang áp dụng, hồ sơ có thể được nộp trực tiếp tại tổ chức dịch vụ việc làm công nơi người lao động có nhu cầu nhận trợ cấp hoặc nộp thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
Trong trường hợp người lao động gặp khó khăn do ốm đau, thai sản, tai nạn, thiên tai, dịch bệnh hoặc sự kiện bất khả kháng khác, hồ sơ có thể được gửi thông qua người được ủy quyền hoặc qua dịch vụ bưu chính theo quy định.
Bước 4: Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ
Tổ chức dịch vụ việc làm công có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ và cấp phiếu hẹn trả kết quả đối với hồ sơ được tiếp nhận theo quy định. Nếu nộp hồ sơ trực tuyến, người lao động sẽ nhận thông báo về việc hẹn trả kết quả theo quy định. Trường hợp hồ sơ thiếu thông tin hoặc chưa đầy đủ, cơ quan tiếp nhận sẽ yêu cầu bổ sung, hoàn thiện.
Bước 5: Chờ giải quyết và nhận quyết định
Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, tổ chức dịch vụ việc làm công xem xét và trình Giám đốc Sở Nội vụ quyết định việc hưởng trợ cấp thất nghiệp. Thủ tục hiện được công bố với mức phí, lệ phí là 0 đồng. Nếu đủ điều kiện, quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp được gửi đến người lao động và cơ quan BHXH cấp tỉnh để thực hiện việc chi trả trợ cấp và cấp thẻ BHYT theo quy định. Nếu không đủ điều kiện, người lao động được thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Cách làm bảo hiểm thất nghiệp trực tiếp
Một cách làm bảo hiểm thất nghiệp phổ biến là nộp hồ sơ trực tiếp. Người lao động chuẩn bị đầy đủ hồ sơ rồi đến tổ chức dịch vụ việc làm công tại địa phương nơi mình có nhu cầu nhận trợ cấp. Tại đây, hồ sơ được tiếp nhận và kiểm tra. Nếu hồ sơ hợp lệ, người lao động nhận phiếu hẹn hoặc thông tin về thời điểm trả kết quả. Nếu có thiếu sót, cán bộ tiếp nhận sẽ hướng dẫn bổ sung theo quy định.
Khi đi nộp trực tiếp, người lao động nên mang theo giấy tờ tùy thân cần thiết và bản gốc các giấy tờ liên quan để thuận tiện đối chiếu khi được yêu cầu.
Cách làm bảo hiểm thất nghiệp online
Ngoài hình thức trực tiếp, người lao động có thể thực hiện cách làm bảo hiểm thất nghiệp thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Quy trình cơ bản là truy cập Cổng Dịch vụ công Quốc gia, đăng nhập tài khoản, tìm thủ tục “Hưởng trợ cấp thất nghiệp”, lựa chọn cơ quan thực hiện phù hợp và thực hiện kê khai theo hướng dẫn trên hệ thống.
Sau khi hoàn tất, người lao động gửi hồ sơ điện tử và theo dõi tình trạng xử lý. Cổng Dịch vụ công Quốc gia hiện công bố thủ tục này có thể thực hiện trực tuyến và thời hạn giải quyết là 15 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ theo quy định.
Khi kê khai trực tuyến, người lao động cần đặc biệt chú ý chất lượng và tính chính xác của thông tin được nhập. Các giấy tờ điện tử tải lên cũng cần rõ ràng, đầy đủ và đúng yêu cầu để tránh phải bổ sung.
Kết luận
Nắm rõ thủ tục làm bảo hiểm thất nghiệp giúp người lao động chủ động bảo vệ quyền lợi sau khi chấm dứt công việc. Về cơ bản, người lao động cần kiểm tra điều kiện hưởng, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ làm bảo hiểm thất nghiệp, nộp trong thời hạn 3 tháng và theo dõi quá trình giải quyết.
Từ năm 2026, quy trình đã được cập nhật theo Luật Việc làm 2025 và Nghị định 374/2025/NĐ-CP, trong đó người lao động có thể lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp hoặc trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
Việc thực hiện đúng cách làm bảo hiểm thất nghiệp, đặc biệt là chuẩn bị đúng giấy tờ và không bỏ lỡ thời hạn 3 tháng, sẽ giúp quá trình tiếp nhận và giải quyết hồ sơ thuận lợi hơn.
Nguồn: Sưu tầm
